Văn phòng Đoàn ĐBQH và Văn phòng HĐND (sau đây gọi tắt là Văn phòng) cấp tỉnh được hợp nhất theo Nghị quyết số 545/2007/NQ-UBTVQH12 (Nghị quyết 545) của UBTVQH – là một bước cụ thể hóa nhằm thực hiện chủ trương sắp xếp lại bộ máy hành chính Nhà nước theo hướng tinh giản, gọn nhẹ và hiệu quả. Việc triển khai thực hiện Nghị quyết 545 của UBTVQH là điều kiện và là tiền đề để Văn phòng sắp xếp, sàng lọc và tổ chức hợp lý đội ngũ cán bộ, phục vụ ngày càng tốt hơn hoạt động của Đoàn ĐBQH, Trưởng Đoàn, Phó trưởng Đoàn và các ĐBQH, HĐND, Thường trực, các ban và đại biểu HĐND.
Quy luật tất yếu của cuộc sống là sự vận động đi lên. Ở những bước đi ban đầu, sự thận trọng là cần thiết. Nghị quyết của UBTVQH về hợp nhất Văn phòng, đã có bước cân nhắc thận trọng từ trước đó. Qua gần 2 năm thực hiện Nghị quyết 545 của UBTVQH, có thể đánh giá bước đầu rằng, Nghị quyết của UBTVQH về việc hợp nhất 2 Văn phòng là một chủ trương đúng đắn, hợp quy luật, thể hiện sự quan tâm của UBTVQH đối với bộ máy giúp việc của các Đoàn ĐBQH và HĐND các địa phương, là bước đổi mới rất tích cực trong hoạt động của cơ quan dân cử nói chung và Đoàn ĐBQH nói riêng. Nhiều ý kiến các đồng nghiệp của tôi cũng thừa nhận với nhau rằng: chúng ta xây dựng mô hình Văn phòng chung với mục đích là tăng cường phối hợp, hỗ trợ lẫn nhau trong tham mưu, giúp việc, phục vụ Đoàn ĐBQH và HĐND cấp tỉnh được kịp thời, có hiệu lực và hiệu quả hơn. Sự phối hợp được thể hiện ngay từ khi xây dựng chương trình hoạt động của Đoàn ĐBQH, của Thường trực và các ban HĐND cấp tỉnh, giảm được biên chế hành chính và kinh phí đầu tư trang thiết bị văn phòng, tổ chức bộ máy…
Tuy nhiên, việc hợp nhất hai Văn phòng chung vẫn còn một số khó khăn, rất cần được quan tâm. Luật Tổ chức Quốc hội quy định, Đoàn ĐBQH có Văn phòng riêng, có con dấu riêng, tổ chức bộ máy do UBTVQH quyết định. Do đó, cần phải sửa Luật.
Trước đây, việc xây dựng, tổ chức Văn phòng Đoàn ĐBQH và Văn phòng HĐND các địa phương dựa trên Nghị quyết 416 NQ-UBTVQH11 của UBTVQH và Nghị định 133/2004/NĐ-CP của Chính phủ. Khi có Nghị quyết 545 của UBTVQH thì dường như hai văn bản trên đã hoàn thành nhiệm vụ. Cần sơ kết, tổng kết, đánh giá để rút kinh nghiệm…Hiện nay vị trí của Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh vẫn chưa được xác định rõ ràng bằng văn bản hướng dẫn cụ thể của cơ quan chức năng. Văn phòng có tư cách là một cơ quan hành chính tương đương cấp sở, nhưng Chính phủ vẫn chưa có văn bản hướng dẫn về vị trí của Văn phòng trong hệ thống các cơ quan nhà nước, thuộc hệ thống cơ quan hành pháp hay lập pháp? Cũng từ nguyên nhân này, ảnh hưởng tới chế độ khen thưởng hàng năm của tập thể và cá nhân trong các Văn phòng.
Mục đích hợp nhất hai Văn phòng là nhằm tạo sự đồng bộ trong tổ chức hoạt động, phát huy được sức mạnh tổng hợp và tận dụng được cơ sở vật chất. Tuy nhiên, quy định: “Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND có Phòng công tác ĐBQH, Phòng công tác HĐND, Phòng Hành chính - Tổ chức - Quản trị” … chưa thật sự chặt chẽ. Bởi, thực tế có tâm lý chung, phòng nào cũng muốn thể hiện mình, hoặc ở địa phương anh có phòng này, sao tôi lại không, tạo nên sự dàn đều, không hiệu quả. Trong những trường hợp như vậy, kết quả đem lại mới chỉ hợp nhất chứ chưa hợp sức, chưa phát huy hết sức mạnh trí tuệ của đội ngũ chuyên viên… Đó là chưa nói đến việc : “Căn cứ tình hình thực tế (…) Thường trực HĐND sau khi thống nhất với Trưởng Đoàn ĐBQH quyết định thành lập thêm phòng… thuộc Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND”, nhưng về tên gọi của các phòng đó - thì không được quy định thống nhất. Điều này đã và đang diễn ra tại một số địa phương, và ít nhiều sẽ ảnh hưởng đến quá trình chỉ đạo, điều hành chung ở phạm vi tổng thể. Từ sau khi có Nghị quyết 545, chưa có văn bản hướng dẫn về tên gọi trụ sở, nên gọi là trụ sở “Đoàn ĐBQH và HĐND” hay trụ sở “Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND” ?. Thiết nghĩ, phải có sự thống nhất về tên trụ sở để xác định rõ chủ thể và nhiều vấn đề khác liên quan đến trách nhiệm người đứng đầu, đến công tác thi đua, khen thưởng, chế độ, chính sách khác…
Cũng còn một thực tế khác ở một vài địa phương là, tuy đã hợp nhất, nhưng vẫn có hai bộ máy, hai cơ chế hoạt động. Như vậy sẽ dẫn đến tình trạng, công việc, chức năng, nhiệm vụ giống nhau, nhưng phục vụ cho Đoàn ĐBQH lại có chế độ cao hơn phục vụ cho HĐND… Điều này dẫn đến sự so sánh thiệt hơn và là nguyên nhân phát sinh nhiều vấn đề tế nhị khác. ĐBQH hoạt động theo cơ chế đại nghị, Văn phòng giúp việc hoạt động theo cơ chế thủ trưởng, mệnh lệnh hành chính. Điều này cần được nghiên cứu, sửa đổi để hợp lý hơn. Đề nghị Văn phòng Quốc hội tham mưu với UBTVQH xem xét, sửa đổi, bổ sung Luật Tổ chức Quốc hội, Luật Tổ chức HĐND và UBND (phần liên quan đến Nghị quyết 545) cho phù hợp tình hình thực tế. Về tài chính, hiện nay, kinh phí hoạt động của tất cả các Đoàn ĐBQH địa phương là kinh phí không tự chủ, nên chưa phát huy được ý thức tiết kiệm trong sử dụng ngân sách.
(Theo Hội nghị Tổng kết công tác Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND năm 2009)
